Ích kỷ là gì
Ích kỷ là gì: nghĩa chữ Hán và cách người Việt dùng hằng ngày
Ích kỷ là chỉ lo lợi ích của mình, không đoái hoài người khác. Nghĩa chữ Hán 益己, các cách nói quen thuộc và vì sao nên xem nó là hành vi, không phải loại người.
Wiki · ichky.com
Nghĩ cho mình, nghĩ cho người — cân lại cho vừa
Cẩm nang tâm lý ứng xử phổ thông quanh ích kỷ và vị tha: ích kỷ là gì, ranh giới cá nhân và ích kỷ lành mạnh, khoa học về lòng vị tha, cho và nhận, công bằng – sòng phẳng, ích kỷ trong gia đình, bạn bè, công sở, trẻ con và chuyện chia sẻ, ái kỷ ở mức phổ thông, ca dao tục ngữ Việt về cho – nhận.
Mở app Ích KỷÍch kỷ hay vị tha? Lòng tốt nào cũng có giá›
Danh mục
Bài mới
Ích kỷ là gì
Ích kỷ là gì
Ích kỷ, vị kỷ, tư lợi, tự lợi: bốn chữ gần nghĩa khác nhau ở đâu
Ích kỷ là lời chê đời thường, vị kỷ là chữ triết học, tư lợi gắn với lấn sang cái chung, tự lợi thường trung tính. Phân biệt bằng gốc Hán và ví dụ cụ thể.
Ích kỷ là gì
Hành vi ích kỷ thường gặp: tự soát ở mình trước khi nhìn người
Ích kỷ thường là việc nhỏ lặp lại ở chỗ dùng chung: mâm cơm, tủ lạnh, nhóm chat, việc nhóm. Nghiên cứu cho thấy ta tự đánh giá mình tốt hơn thực tế, nên soát mì
Ích kỷ là gì
Vì sao con người có lúc ích kỷ: góc nhìn tiến hoá và sinh tồn
Tiến hoá giữ lại cả xu hướng giữ phần cho mình lẫn xu hướng hợp tác. Né tránh mất mát, hiệu ứng sở hữu, thiếu thốn làm hẹp tầm nhìn giải thích lúc ta nghiêng về
Ích kỷ là gì
Thuyết vị kỷ tâm lý: có phải mọi việc tốt rốt cuộc đều vì mình
Thuyết vị kỷ tâm lý cho rằng mọi việc tốt đều vì lợi ích bản thân. Phản bác của Joseph Butler, dữ liệu não bộ và khái niệm warm glow cho thấy động cơ thường pha
Ích kỷ là gì
Gen ích kỷ của Richard Dawkins: cuốn sách hay bị hiểu sai nhất
Gen ích kỷ (1976) nói gen là đơn vị chọn lọc, chữ ích kỷ chỉ là ẩn dụ. Sách không bảo con người sinh ra ích kỷ mà giải thích vì sao hợp tác và vị tha tiến hoá đ
Ích kỷ là gì
Hoàn cảnh làm người ta ích kỷ hơn: vội vã, thiếu thốn và người Samari
Thí nghiệm của Darley và Batson năm 1973: người rất vội chỉ khoảng 10% dừng lại giúp, người không vội khoảng 63%. Thiếu thốn, thiếu ngủ cũng kéo ta về phía mình
🪞 Ích kỷ là gì
Xem cả 10 bài ›
Ích kỷ là gì
Ích kỷ là gì: nghĩa chữ Hán và cách người Việt dùng hằng ngày
Ích kỷ là chỉ lo lợi ích của mình, không đoái hoài người khác. Nghĩa chữ Hán 益己, các cách nói quen thuộc và vì sao nên xem nó là hành vi, không phải loại người.
Ích kỷ là gì
Ích kỷ, vị kỷ, tư lợi, tự lợi: bốn chữ gần nghĩa khác nhau ở đâu
Ích kỷ là lời chê đời thường, vị kỷ là chữ triết học, tư lợi gắn với lấn sang cái chung, tự lợi thường trung tính. Phân biệt bằng gốc Hán và ví dụ cụ thể.
Ích kỷ là gì
Hành vi ích kỷ thường gặp: tự soát ở mình trước khi nhìn người
Ích kỷ thường là việc nhỏ lặp lại ở chỗ dùng chung: mâm cơm, tủ lạnh, nhóm chat, việc nhóm. Nghiên cứu cho thấy ta tự đánh giá mình tốt hơn thực tế, nên soát mì
🛡️ Ranh giới cá nhân
Xem cả 10 bài ›
Ranh giới cá nhân
Ranh giới cá nhân là gì: hàng rào có cổng chứ không phải bức tường
Ranh giới cá nhân là giới hạn mình đặt về thời gian, cảm xúc, đồ đạc, cơ thể và chuyện riêng. Lành mạnh là hàng rào có cổng: rõ ràng, linh hoạt, vẫn mở khi mình
Ranh giới cá nhân
Các loại ranh giới: thời gian, cảm xúc, vật chất, cơ thể và mạng
Năm loại ranh giới thường gặp: thời gian, cảm xúc, vật chất, cơ thể và không gian, không gian mạng. Tách từng loại giúp thấy chính xác chỗ mình đang bị lấn.
Ranh giới cá nhân
Đặt ranh giới có phải ích kỷ: bảo vệ mình khác bỏ mặc người thế nào
Đặt ranh giới không ích kỷ khi bảo vệ phần chính đáng và vẫn tính tới người khác. Nó thành ích kỷ khi dùng để né trách nhiệm đã nhận. Bốn tiêu chí để tự phân bi
🔬 Khoa học về lòng vị tha
Xem cả 10 bài ›
Khoa học về lòng vị tha
Vị tha là gì: Auguste Comte đặt chữ altruism và nghĩa ngày nay
Vị tha là đặt lợi ích người khác lên trước dù mình tốn kém. Chữ altruisme do Auguste Comte đặt giữa thế kỷ 19; nay tách thành vị tha tâm lý, hành vi và sinh học
Khoa học về lòng vị tha
Có lòng vị tha thật không: cuộc tranh luận giữa Batson và Cialdini
Batson cho rằng đồng cảm sinh ra động cơ vị tha thật; Cialdini đưa ra các giải thích vì mình. Hai phía đọ nhau bằng thí nghiệm suốt thập niên 1980–1990 ra sao.
Khoa học về lòng vị tha
Chọn lọc họ hàng: W. D. Hamilton và vì sao ta dễ giúp người thân
Chọn lọc họ hàng giải thích vì sao sinh vật hy sinh cho họ hàng: giúp người thân cũng là truyền gen chung. Quy tắc rB > C của Hamilton (1964) nói gì và giới hạn
🎁 Cho và nhận
Xem cả 10 bài ›
Cho và nhận
Người cho, người lấy, người cân đo: ba kiểu ứng xử theo Adam Grant
Adam Grant (Give and Take, 2013) chia cách cho và nhận thành người cho, người lấy, người cân đo. Phần lớn chúng ta cân đo ở chỗ làm, và mỗi người đổi kiểu theo
Cho và nhận
Vì sao người hay cho vừa đứng đầu vừa đứng cuối trong công việc
Theo tổng hợp của Adam Grant, người hay giúp có mặt ở cả nhóm kém nhất lẫn giỏi nhất. Khác biệt nằm ở cách cho: chọn việc giúp, giữ giờ riêng, tỉnh táo với ngườ
Cho và nhận
Cho quá tay đến kiệt sức: dấu hiệu nhận ra và cách cho bền hơn
Cho quá tay đến kiệt sức là khi giúp người vượt sức hồi phục của mình. Dấu hiệu nhận ra, nghiên cứu của Bolino, Grant, Lyubomirsky và cách cho ít chỗ mà sâu, bề
⚖️ Công bằng & sòng phẳng
Xem cả 10 bài ›
Công bằng & sòng phẳng
Sòng phẳng là gì: rõ ràng chuyện tiền có làm mất tình không
Sòng phẳng là rõ chuyện góp và nhận. Rõ ràng tự nó không làm mất tình; dùng sai kiểu tính sổ cho sai mối quan hệ mới làm người thân, bạn bè chạnh lòng.
Công bằng & sòng phẳng
Thuyết công bằng của Adams: vì sao ta luôn so phần mình với phần người
Thuyết công bằng của J. Stacy Adams: ta so tỉ lệ nhận được trên công bỏ ra của mình với người bên cạnh; thấy lệch thì bực và tìm đủ cách để cân lại.
Công bằng & sòng phẳng
Khỉ mũ và quả nho: ác cảm với bất công có cả ở động vật
Thí nghiệm của Brosnan và de Waal (Nature, 2003): khỉ mũ từ chối dưa chuột khi bạn bên cạnh được nho. Kết quả, phản biện và bài học cho người.
🏠 Ích kỷ trong gia đình
Xem cả 10 bài ›
Ích kỷ trong gia đình
Ích kỷ trong hôn nhân: những thói nhỏ bào mòn tình cảm vợ chồng
Ích kỷ trong hôn nhân hiếm khi là chuyện lớn mà là thói nhỏ lặp lại: lướt điện thoại khi người kia nói, tự quyết việc chung, để việc khó cho người kia.
Ích kỷ trong gia đình
Tiền riêng, tiền chung vợ chồng: giữ quỹ riêng là ích kỷ hay tự chủ
Giữ một khoản riêng mà cả hai cùng biết thường là tự chủ lành mạnh; nó thành ích kỷ khi bị giấu kín hoặc dùng để né phần đóng góp chung của gia đình.
Ích kỷ trong gia đình
Thời gian cho mình khi có con nhỏ: đòi hỏi chính đáng hay ích kỷ
Muốn có thời gian riêng khi có con nhỏ là chính đáng; nó chỉ thành ích kỷ khi một người được nghỉ bằng sự kiệt sức kéo dài của người kia. Cách chia cho công bằn
🤝 Bạn bè & công sở
Xem cả 10 bài ›
Bạn bè & công sở
Bạn chỉ tìm khi cần: tình bạn một chiều và cách cân lại
Tình bạn một chiều là khi một người chỉ xuất hiện lúc cần nhờ. Hiểu chuẩn mực có đi có lại, soát lại phía mình rồi nói thẳng thường cân lại được mà không cần cắ
Bạn bè & công sở
Cuộc trò chuyện một chiều: khi bạn chỉ kể chuyện của mình
Trò chuyện một chiều xảy ra khi một người liên tục kéo câu chuyện về mình. Nói về bản thân kích hoạt vùng thưởng của não; hỏi câu nối tiếp là cách cân lại hiệu
Bạn bè & công sở
Vui thật lòng khi bạn thành công: vì sao khó và vì sao quan trọng
Thành công của bạn thân ở lĩnh vực mình quan tâm dễ chạm vào lòng tự trọng. Nghiên cứu của Shelly Gable cho thấy cách đáp lại tin vui quyết định nhiều điều cho
🧸 Trẻ con & chia sẻ
Xem cả 10 bài ›
Trẻ con & chia sẻ
Trẻ có ích kỷ bẩm sinh không: tính tự coi mình là trung tâm theo Piaget
Trẻ nhỏ không ích kỷ bẩm sinh. Điều Piaget gọi là egocentrism là chưa nhìn được từ góc người khác, không phải chọn lấy phần mình; trẻ còn hiểu góc nhìn sớm hơn
Trẻ con & chia sẻ
Giai đoạn "của con!": vì sao trẻ 2–3 tuổi giữ khư khư đồ chơi
Trẻ 2–3 tuổi hét "của con!" vì đang hình thành ý niệm về bản thân. Trẻ nhận ra mình trong gương lại đòi quyền sở hữu nhiều hơn; khả năng chia tự nguyện cũng lớn
Trẻ con & chia sẻ
Trẻ biết chia công bằng từ mấy tuổi: thí nghiệm chia kẹo của Fehr
Trẻ nhận ra chia không đều từ khoảng 15–21 tháng, nhưng tự chia đều khi phải bớt phần thì tăng mạnh từ 3 đến 8 tuổi. Thí nghiệm của Fehr (2008) và Blake cho thấ
🌼 Ái kỷ & cái tôi
Xem cả 10 bài ›
Ái kỷ & cái tôi
Ái kỷ là gì: từ chàng Narcissus đến cách hiểu của tâm lý học
Ái kỷ là xu hướng coi mình là trung tâm, cần được ngưỡng mộ. Chữ này đi từ thần thoại Narcissus vào tâm lý học, nay được hiểu là nét tính cách ai cũng có.
Ái kỷ & cái tôi
Tự tin, tự trọng, tự cao, ái kỷ: một dải chứ không phải bốn ô
Tự trọng là thấy mình có giá trị, ái kỷ là thấy mình hơn người. Nghiên cứu cho thấy hai thứ chỉ liên quan vừa phải và được nuôi từ những cách đối xử khác nhau.
Ái kỷ & cái tôi
Ái kỷ phô trương và ái kỷ dễ tổn thương: hai gương mặt khác nhau
Ái kỷ phô trương thì ồn ào, tự tin; ái kỷ dễ tổn thương thì kín đáo, hay tủi thân. Hai kiểu chung lõi cần được công nhận nhưng phản ứng rất khác khi bị chê.
🏮 Văn hoá Việt về cho & nhận
Xem cả 10 bài ›
Văn hoá Việt về cho & nhận
Ích kỷ hại nhân là gì: nghĩa thành ngữ Hán Việt và cách người Việt dùng
Ích kỷ hại nhân nghĩa là làm lợi cho mình mà gây hại cho người. Giải nghĩa từng chữ, khác gì chữ ích kỷ, các câu tục ngữ cùng họ và cách dùng sao cho đúng.
Văn hoá Việt về cho & nhận
Của cho không bằng cách cho: nghệ thuật cho kiểu Việt
Của cho không bằng cách cho: cách trao quan trọng hơn món quà. Đưa hai tay, nói giảm giá trị, cho kín đáo và vì sao nghiên cứu tâm lý cũng xác nhận điều này.
Văn hoá Việt về cho & nhận
Một miếng khi đói bằng một gói khi no: ý nghĩa và cách cho đúng lúc
Một miếng khi đói bằng một gói khi no: giúp đúng lúc quý hơn cho nhiều khi đã đủ. Ý nghĩa, các câu cùng ý, lợi ích cận biên và cách giúp người đang khó.